HASTA GÜVENLİĞİ

22. Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerileri



Hazırlayan: Prof. Dr. Zuhal Aykaç

Özel Makale

Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerileri

İlk güncelleme

David Whitaker, Guttorm Brattebø, Stefan Trenkler, Indulis Vanags, Flavia Petrini, Zuhal Aykac, Dan Longrois, Stephan Alexander Loer, Tomasz Gaszynski, Jurate Sipylaite, Elena Copaciu,Vladimir Cerny, Jonas Akeson, Jannicke Mellin-Olsen, Carmel Abela, Adela Stecher, Sibylle Kozek-Langenecker, Indrek Raetsep, The European Section and Board

of Anaesthesiology of the UEMS

Eur J Anaesthesiol 2017; 34:4–7. DOI:10.1097/EJA.0000000000000531

________________________________________________________________________________

Bu makale ilk basımı 2011 de yapılan Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun (European Board of Anaesthesiology-EBA) güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerilerinin ilk revizyonudur.

Kritik olay bildirim sistemleri anestezi, yoğun bakım, acil tıp ve algoloji’de halen ilaç kullanım hataları ile ilgili güvenlik sorununun devam ettiğini gösterdiğinden revizyon gereksinimi doğmuştur, ayrıca anestezistler için güncel klinik rehberlere de gereksinim vardır. Öneriler mümkün olduğunca kanıta dayalı, hasta güvenliğine odaklı ve her yerde kullanılabilecek ancak özellikle Avrupa’da çalışan anestezistlere yöneliktir. Bu öneriler doğru etiketlemenin önemini ve olay bildiriminin değerini vurgularken ders çıkarmayı, risk azaltmayı ve hasta güvenliği kültürünü geliştirmeyi sağlar.

20 Ağustos 2016 da çevrimiçi olarak yayınlanmıştır

_______________________________________________________________________________

Bu rehber nasıl oluşturuldu?

Bu döküman Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu Hasta Güvenliği Komitesi’nin (The Patient Safety Committee of the European Board of Anaesthesiology - EBA) hasta güvenliği ile ilgili uzmanları tarafından oluşturulmuş ortak görüşüdür. 2011 de yayınlanan EBA önerilerinin ilk baskısını temel alan revizyonudur.

(http://html.esahq.org/patientsafetykit/resources/downloads/05_Checklists/Various_Checklists/Safe_Medication_Practice.pdf).

Avrupa Tıp Uzmanlıkları Birliği’nin (The European Union of Medical Specialists– UEMS) Anesteziyoloji Bölümü Yeterlik Kurulu (European Section and Board of Anaesthesiology) tarafından gözden geçirilerek onaylanmıştır. Bu rehber için bir sonraki gözden geçirme 2020 de yapılacaktır.

 

From the Department of Anaesthesia, Manchester Royal Infirmary, Manchester, UK (DW), Department of Anaesthesia and Intensive Care, Haukeland University Hospital,Bergen, Norway (GB), Department of Anaesthesiology and Intensive Medicine, P.J. Safarik University, Kosice, Slovakia (ST), Krompachy Agel Hospital, Krompachy (ST),Falck Zachranna a.s., Kosice, Slovakia (ST), Department of Anaesthesiology and Reanimatology, Pauls Stradins Clinical University Hospital, Riga, Latvia (IV), Department of Perioperative Medicine, Pain Therapy, RRS and ICU, Chieti University Hospital, Chieti, Italy (FP), Department of Anaesthesiology and Reanimation, Marmara University, Istanbul, Turkey (ZA), De´partement d’anesthe´ sie-re´ animation, Hoˆ pital Bichat-Claude-Bernard, Paris, France (DL), Department of Anesthesiology, VU University Medical Center, Amsterdam, The Netherlands (SAL), Department of Anaesthesiology and Intensive Therapy, Medical University of Lodz, Poland (TG), Clinic of Anaesthesiology and Intensive Care, Vilnius University, Vilnius, Lithuania (JS), Department of Intensive Care, University Hospital, Carol Davila University of Medicine, Bucharest, Romania (EC), Department of Anaesthesiology, Perioperative Medicine and Intensive Care, J.E. Purkinje University, Masaryk Hospital, Usti nad Labem (VC), Department of Research and Development, Faculty of Medicine Hradec Kralove, Hradec Kralove, Czech Republic (VC), Department of Anaesthesia, Pain Management and Perioperative Medicine, Dalhousie University, Halifax, Canada (VC), Department of Anaesthesiology and Intensive Care Medicine, Lund University, Ska°ne University Hospital, Malmo¨ , Sweden (JA), Department of Anaesthesiology and Intensive Care Medicine, Baerum Hospital, Oslo, Norway (JM-O), Department of Anaesthesia, Intensive Care and Pain Medicine, Mater Dei Hospital, Msida, Malta (CA), Clinical Department of Anaesthesiology and Intensive Therapy, University Clinical Center Ljubljana, Slovenia (AS), Sigmund Freud Private University Vienna and Department of Anaesthesia and Intensive Care, Evangelical Hospital Vienna, Vienna, Austria (SK-L), Department of Anaesthesiology and Intensive Care, North Estonia Medical Centre, Tallinn, Estonia (IR)

 

Correspondence to David Whitaker, FRCA, FFPMRCA, FFICM, FCARCSI (Hon), Department of Anaesthesia, Manchester Royal Infirmary, Manchester, UK

E-mail: whitaker2000@gmail.com

0265-0215 Copyright _ 2016 European Society of Anaesthesiology. All rights reserved.                                              DOI:10.1097/EJA.0000000000000531

 

Anestezi, yoğun bakım, acil tıp ve algoloji’de hasta güvenliği ile ilgili en başlıca sorunlar ilaçla tedavi hatalarından doğmaktadır. İngiliz Kritik Olay Bildirim Sistemine gönüllülük esasıyla yapılan bildirimler içinde 2011’de 100/ay olan hatalı ilaç tedavisi bildirimi 2015’de 350/ay olmuştur. Kritik olay bildirim sıklığında ikinci sırada yer almaktadır.

 

Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerileri

İlaç enjektörlerinin hazırlanması ve etiketlenmesi

Anestezi, yoğun bakım, acil cerrahi ve ağrı tedavisinde rutin kullanılacak tüm ilaçlar etiketlenmelidir.

EBA, önceden doldurulmuş hazır enjektör kullanımını önermektedir. Hastane eczaneleri ve üretici firmalar hazır enjektör temini açısından ilk etapta en azından yüksek riskli ilaçlar için teşvik edilmelidir. Bunlar infüzyon olarak kullanıldıklarında dilüsyon hataları ve enfeksiyon riski yüksek ilaçlardır.

EBA anestezi ve solunum ekipmanı için Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu’nun (ISO) anestezi sırasında kullanılan ilaç enjektörlerinin kullanıcı tarafından etiketlenmesi önerisini desteklemektedir. (User-applied labels for syringes containing drugs used during anaesthesia – Colours, design and performance. 1st ed. Geneva: ISO, 2008. ISO 26825 : 2008(E).

Etiket hiçbir zaman boş enjektöre yapıştırılmamalıdır. İlaç enjektöre çekildikten sonra kullanıcıya verilmeden hemen etiketlenmelidir. Kullanıcı tarafından yapıştırılan etiket üstündeki ilaç adı ile ampul üzerindeki ilaç adı her bir enjektör ve ampul için karşılaştırılmalıdır.

Tüm ilaç infüzyonları ve infüzyon hatları benzer şekilde etiketlenmelidir. İnfüzyon hatlarının her iki uçta da bağlantılara yakın etiketlenmesi kontrolü kolaylaştırarak yanlış bağlantı yapmayı önler.

Hazır basılı etiket yoksa etiket üstüne elle yazılarak veya enjektör üstüne çıkmaz kalemle yazılarak hazırlanmalıdır.

Acil durumlarda, yeterli vakit varsa yine de etiketleme tercih edilmelidir, yoksa ilacı hazırlayan kişi etiketlemeden ve enjektörü hiç elinden bırakmadan acilen ilacı uygulamalıdır.

Etiketlenmemiş herhangi bir ilaç veya sıvı güvensiz olarak kabul edilerek derhal imha edilmelidir.

İlaç paketleme ve etiketleme

İlaçların etiket ve paketleri onların kolay tanınmalarını sağlar. Bir ilaç birden fazla firma tarafından üretiliyorsa etiketin belirgin olması ve paketlerin birbirine benzememesi veya satın alırken etiketlenmesi istenmelidir. Etiketleme ulusal veya uluslararası standartlara uymalıdır.

İlaç kontaminasyonu ve enfeksiyon geçişi

İlaçların kontaminasyonu önlenmelidir. Hastadan hastaya enfeksiyon bulaşmasını engellemek için her bir ampul içindeki ilaç sadece tek bir hasta için kullanılmalıdır. Çoklu doz ilaçların kullanılması önerilmemektedir.

Hepatit C, sıtma gibi nozokomiyal enfeksiyonların bulaşmasını önlemek için dilusyon veya yıkama amacıyla kullanılan serum torbalarının tekrar kullanılabilen girişler vasıtasıyla çoklu hasta için kullanımı engellenmelidir. Tek kullanımlık serum fizyolojik ampulleri veya tercihan önceden dolumu yapılmış hazır SF enejktörleri kullanılmalıdır.

İlaç dolapları, anestezi tepsileri ve depo sistemleri

İlaçlar kolay ayırt edilebilecek ve karıştırılma hatalarını en aza indirecek şekilde tasarlanarak depolanmalıdır. İlaçları dolaba yerleştirirken farmakolojik sınıflarına göre gruplama farklı etkinlikteki ilaç kullanım hatalarını önleyebilir. Farklı farmakolojik gruptan ilaçların karıştırılması aynı farmakolojik gruptan ilaçların karıştırılmasından daha tehlikelidir. İlaç ampulleri orijinal paketlerinden enjektöre çekilmeden hemen önce çıkarılmalıdır.

Birbirine benzeyen, isim benzerliği olan veya etiketi zor okunan ampullere özellikle dikkat edilmelidir. 

Lokal anestezik ajanlar diğer anesteziklerden ayrı olarak depolanmalıdır. IV potasyum gibi yüksek riskli ilaçlar güvenli bir şekilde depolanmalıdır.  İlaç, antiseptik veya SF steril alanlarda olası bulaşmayı ve ölümcül olabilen ilaç karışmalarını önlemek için kavanoz ve diğer açık kaplarda kullanılmamalıdır.

Her hasta için yeterli ve düzenli bir alanda, anestezide kullanılacak enjektörler ve ilaçların koyulabileceği uygun tepsiler tanzim edilmelidir. Bu düzen mümkün olduğunca standardize edilmelidir.

IV kanüller ilaç verildikten sonra, serviste veya derlenme odasında kaza ile ilaç verilme riskini azaltmak için yıkanmalıdır.

Dikkatsizlik

Dikkatsizlik ilaç hatalarında en belirgin nedendir. Anetezi ekibinin her bir üyesi dikkatli olmalıdır ve anestezi ilaçlarının hazırlanması ve verilmesi aşamalarında diğerlerinin dikkatini dağıtmaktan çekinmelidir. Stres altında çalışmaktan ve alışılmadık koşullarda çalışmaktan kaçınılmalıdır. Her bir aşamada çift kontrol özellikle yüksek riskli ilaçlar için önerilir.

İlaç temininde güvenirlik ve dayanıklılık

Tüm ilaçlar mevcut ulusal standartlar ve düzenlemeler karşılanarak temin edilmelidir. Temin problemi varsa yerine benzer ürün aranmalıdır ve kullanıcılar derhal konsantrasyon veya paketleme farklılıklarından haberdar edilmelidirler. Heparin/protamin gibi yüksek riskli ilaçlar için klinisyenlere bu ilaçların devamlılığını sağlamak üzere hastaneler yeterli emniyet stoğu bulundurmalıdır.

Olay Bildirimi

Tüm anestezistler ilaçlarla ilgili her olayı yerel veya ulusal olay bildirim sistemine raporlamalıdır. Bu raporlar düzenli olarak gözden geçirilerek klinik toplantılarında görüşülerek ders çıkarılmalıdır. Hasta güvenliği kültürü oluşturularak yan etkilerin oluşması önlenmeli ve böyle olaylar oluştuğunda nasıl yönetileceğine odaklanılmalıdır.

Kontrol Listeleri

Bu rehberleri uygulamak isteyen kliniklere yardımcı olmak ve yerel olarak onların uygulamalarını izlemek için uygulama değerlendirmesi/kontrol listesi geliştirildi. (Ek)

 

Kaynaklar

1 Eichhorn JH. Anesthesia Patient Safety Foundation hosts medication safety conference: consensus group defines challenges and opportunities for improved practice. APSF Newslett 2010; 25:1–20.

2 Webster CS, Merry AF, Larsson L, et al. The frequency and nature of drug administration error during anaesthesia. Anaesth Intensive Care 2001; 29:494–500.

3 Nanji KC, Patel A, Shaikh S, et al. Evaluation of perioperative medication errors and adverse drug events. Anesthesiology 2016; 124: 25–34.

4 McLennan SR, Engel-Glatter S, Meyer AH, et al. Disclosing and reporting medical errors: Cross-sectional survey of Swiss anaesthesiologists. Eur J Anaesthesiol 2015; 32:471–476.

5 US Pharmacopeial Convention, Inc. General Chapter <797> Pharmaceutical Compounding-Sterile Preparations. In: The United States Pharmacopeia, 32nd Revision and The National Formulary, 27th ed. Rockville, MD: United States Pharmacopeial Convention; 2009:318-

354.

6 Prakash V, Koczmara C, Savage P, et al. Mitigating errors caused by interruptions during medication verification and administration: interventions in a simulated ambulatory chemotherapy setting. BMJ Qual Saf 2014; 23:884–892.

 

Ek: Güvenli ilaç kullanımı uygulama değerlendirmesi/kontrol listesi

1.      Anestezi, yoğun bakım, acil tıp ve ağrı tedavisinde rutin kullanılacak tüm ilaçlar etiketli mi?                                  

2.      Mümkün olduğunca önceden doldurulmuş hazır enjektörler örn. atropin, epinefrin, norepinefrin, insülin, morfin için kullanılıyor mu?  

3.      Kullanıcı tarafından uygulanacak renk kodlu enjektör etiketleri [ISO, 2008. ISO 26825 : 2008(E)] gerekli her yer için temin edilmiş mi?                                         

4.      Önceden doldurulmuş hazır enjektör ve infüzyon hatları için etiketleme ilkesi var mı?                                              

5.      İlaçların kontaminasyonu ve hastadan hastaya enfeksiyon bulaşması riskini azaltmak için ilke belirlenmiş mi örn. herbir ampul içindeki ilaç sadece tek bir hasta için mi kullanılıyor ?                              

6.      İlaçlar kolay ayırdedilebilecek ve karıştırılma hatalarını en aza indirecek şekilde tasarlanarak depolanmış mıdır? 

7.      Lokal anestezik ajanlar genel anestezik ilaçlardan ayrı olarak depolanmış mıdır?

8.      IV potasyum güvenli bir şekilde depolanmış mıdır?                                

9.      İlaç, antiseptik veya SF steril alanlarda kavanoz veya diğer açık kaplarda kullanılmakta mıdır?                  

10.  İlaç verildikten sonra serviste veya derlenme odasında kaza ile ilaç verilme riskini azaltmak için kanüllerin yıkanması için ilke belirlenmiş mi?                

11.  Tüm ilaçların temininde mevcut ulusal standartlar ve düzenlemeler karşılanıyor mu?           

12.   Tüm anestezistler ilaçlarla ilgili her olayı yerel veya ulusal olay bildirim sistemine raporluyor ve bu raporlar düzenli olarak gözden geçirilerek klinik toplantılarda görüşülerek ders çıkarılıyor mu?

13.  Yan etkilerin oluşmasını önlemek ve böyle olaylar oluştuğunda nasıl yönetileceğine dair ilkeleri mevcut mu?                    

    

 


22. Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerileri


22. Avrupa Anesteziyoloji Yeterlik Kurulu’nun güvenli ilaç kullanımı ile ilgili önerileri 

Bu konu için bir sunum dosyası bulunmamaktadır.