SÖZ BİZDE OTURUMLARI

65. OKSİJEN TRANSPORTU


Tülay TUNÇER PEKER
SBÜ Ankara Numune Sağlık Uygulamaları ve Araştırma Merkezi Yoğun Bakım Kliniği

GİRİŞ:Yaşamını aerobik solunum ile devam ettiren canlılar için hayati öneme sahip olan oksijen anestezi ve yoğun bakımda en yaygın uygulanan ilaç olarak kabul edilebilir. Tüm aktif metabolik süreçlere enerji sağlayan ATP sentezinde önemli rol oynar. Bu konuşmada oksijenin insan vücudundaki hareketinin altında yatan fizyolojik konseptler anlatılacaktır.

TARTIŞMA:Oksijen transportu konvektif ve difüzif süreçleri içerir. Konveksiyon oksijenin kan dolaşımı içindeki hareketini anlatır. Aktif olarak gerçekleşen bu süreç gerekli enerjiyi kalbin pompa fonksiyonundan sağlar. Difüzyon ise oksijenin konsantrasyon gradiyentine bağlı olarak alveollerden dolaşıma ya da mikro dolaşımdan dokulara geçişindeki pasif hareketini kapsar. Dokulara oksijen sunumu akciğerlere ulaşan oksijen miktarına, gaz değişiminin yeterliliğine, doku perfüzyonu ve kanın oksijen taşıma kapasitesine bağlıdır. Kandaki oksijen miktarı çözünmüş oksijen, hemoglobin ve hemoglobinin oksijene afinitesi ile belirlenir.

Hemoglobin herbiri bir heme molekülüne bağlı polipeptit zincirinden oluşan 4 subunit içerir. Oksijene afinitesini belirleyen iki durumda bulunur:tense, relaxed. Heme molekülü pophyrin ve bir ferröz demir atomundan oluşur. Ferröz demir oksijen ile bağlandığında hemoglobin molekülü satüre olmaya başlar.

Oksihemoglobin disosiyasyon eğrisi hemoglobin satürasyonu ile paO2 arasındaki ilişkiyi gösterir. Karakteristik olarak sigmoid şeklindedir. Hemoglobindeki ilk heme molekülünün oksijen ile bağlanması ikinci heme molekülünün afinitesini artırır. Böylece dördüncü oksijen molekülü için afinite kat kat artar. 90-100 mmHg paO2 ‘da satürasyon %95-98 olur. Bununla birlikte 60 mmHg altındaki paO2 değerlerinde satürasyon eğrisi dik bir şekilde iner ve tense hemoglobin miktarı artar.

Üç önemli durum oksihemoglobin disosiyasyon eğrisini etkiler: pH, sıcaklık, 2,3 difosfo gliserat. Eğrinin sağa ya da sola kaymasını gösteren en önemli indeks P50 değeridir. P50 değeri arttıkça hemoglobinin oksijene afinitesi azalır. Düşük P50 değerleri dokuya normal miktarda oksijen bırakmak için daha fazla perfüzyon gerektirir.

Sıvı yüzey herhangi bir gaza maruz bırakıldığında gaz ile sıvı arasında gaz basınçları eşitleninceye kadar bir denge kurulur. Ayrıca bu gaz solubilite katsayısına bağlı olarak sahip olduğu basınç nisbetinde basıncında bir azalma olmaksızın sıvı içinde çözünmüş hale gelir. Henry kanunu olarak bilinen bu eşitlikte oksijenin kandaki solubilite katsayısı(aO2):0.0031 mL/mmHg dır.[CdO2=aO2xPO2]

SONUÇ:Pulmoner kapillerlerde dolaşıma girdiği yerden mitokondrilere ulaşımı solunum ve dolaşım sistemlerince kolaylaştırılan oksijenin havadan dokulara transpotu birçok faktörden etkilenen karmaşık süreçlerden oluşmaktadır.


65. OKSİJEN TRANSPORTU


65. OKSİJEN TRANSPORTU  

Bu konu için bir sunum dosyası bulunmamaktadır.